Wiskundemeisjes

Ionica & Jeanine
 
Slik Internetbureau Rotterdam Internetbureau Rotterdam



Categorieën

Archief

Op een blauwe dag geboren


In Leestip, door Jeanine

Daniel Tammet is een 28-jarige man uit Engeland die heel bijzonder is: hij heeft een aantal zeldzame aandoeningen tegelijk. Hij heeft het Asperger-syndroom, hij is een savant en hij heeft synesthesie. Hij schreef een boek over zijn leven: Born on a blue day, nu in het Nederlands vertaald als Op een blauwe dag geboren.

op een blauwe dag geboren

Het Asperger-syndroom is een vorm van autisme, wat betekent dat hij grote moeite heeft met sociale interactie en dat hij rigide en stereotype gedragspatronen vertoont. Tammet heeft een extreme behoefte aan orde en regelmaat: hij eet elke ochtend precies 45 gram pap als ontbijt en hij moet altijd weten hoeveel kledingstukken hij aan heeft. Het Asperger-syndroom onderscheidt zich van andere vormen van autisme doordat mensen die Asperger hebben geen taalachterstand of problemen met congnitieve ontwikkeling vertonen.

Een savant is iemand die op een heel specifiek gebied extreem uitzonderlijke prestaties levert. Tammet kan bijvoorbeeld extreem goed rekenen en getallen onthouden. Ook kan hij heel snel talen leren: hij leerde het IJslands, dat als een moeilijke taal bekend staat, binnen een week zó goed dat hij zich staande kon houden in een IJslands tv-interview. De meeste savants hebben echter een ontwikkelings- of mentale handicap, waardoor hun IQ lager dan gemiddeld is. Bij Tammet is dat niet het geval. Wat zo bijzonder aan hem is, is dat hij zelf kan uitleggen wat er in zijn hoofd gebeurt als hij rekent of een getal onthoudt.

En wat er in zijn hoofd gebeurt heeft vaak te maken met zijn synesthesie. Mensen die synesthesie hebben, krijgen bij een zintuiglijke ervaring of bij een concept een bepaalde ervaring die andere mensen niet hebben. Hun zintuigen zijn veel sterker met elkaar verbonden. Ze zien het getal 2 altijd rood bijvoorbeeld, of ze zien klanken in bepaalde kleuren. Over synesthesie kun je meer lezen op Kennislink.

Daniel Tammet

Tammet ervaart getallen als vormen, kleuren en structuren. Het cijfer negen is bijvoorbeeld heel groot. Als hij grote mensen ziet of tussen wolkenkrabbers rondloopt, lijken die voor hem op het getal negen. Woensdagen zijn blauw. De titel van het boek verwijst hiernaar:

Ik ben geboren op 31 januari 1979 - een woensdag. Ik weet dat het een woensdag was omdat de datum me blauw bijstaat, en woensdagen zijn altijd blauw, net als het cijfer negen of het geluid van harde, ruziënde stemmen. Ik houd van mijn geboortedatum, omdat ik de meeste getallen die erin voorkomen als gladde, ronde vormen zie, zoals kiezels op het strand. Dat komt doordat het priemgetallen zijn: 31, 19, 197, 97, 79 en 1979 zijn allemaal alleen door zichzelf en door 1 deelbaar. Ik herken elk priemgetal tot aan 9973 vanwege hun `kiezelachtigheid'. Zo werken mijn hersenen nu eenmaal.

Hij kan ook makkelijk getallen onthouden. Doordat hij elk getal als een vorm, kleur en structuur ziet, ziet hij reeksen getallen voor zich als een landschap. Over de eerste twintig cijfers van pi zegt hij: Het getal loopt schuin omhoog, wordt dan donker en halverwege hobbelig, om daarna te buigen en omlaag te slingeren.

Het Europees record decimalen van pi onthouden staat dan ook op Tammets naam: hij droeg op pi-dag (14 maart) 2004 in vijf uur en negen minuten de eerste 22514 decimalen van pi voor, om een charitatieve epilepsievereniging te steunen. Maar waarom is het de moeite waard om zoveel decimalen van pi te onthouden? Tammet schrijft: Het antwoord luidde, en luidt nog steeds, dat pi voor mij nou eenmaal iets uitzonderlijk moois en unieks is. Net als de Mona Lisa of een symfonie van Mozart is pi op zichzelf een reden om van hem te houden.

Daniel Tammet pi

Ook als hij rekent gebruikt hij de manier waarop hij getallen ervaart: Wanneer ik vermenigvuldig, zie ik de twee getallen als verschillende vormen. Het beeld verandert en er verschijnt een derde vorm: het juiste antwoord. Dat proces kost een paar seconden en voltrekt zich vanzelf. Het is alsof je wiskundesommen maakt zonder te hoeven nadenken.

In zijn boek beschrijft Tammet ook zijn jeugdervaringen, de relaties met andere mensen (en vooral hoe de andere mensen hem heel lang eigenlijk helemaal niets konden schelen), zijn obsessieve gedrag, de manier waarop hij talen leert, hoe hij door gebruik te maken van zijn intelligentie langzaam heeft leren functioneren met zijn autisme en hoe hij in staat is om een relatie te hebben met zijn partner Neil.

Het is treffend hoe hij de omgang met mensen beschrijft. Zijn ouders doen de grootst mogelijke moeite om hem te helpen en begeleiden, zijn broers en zusjes houden veel rekening met hem, en hij beseft dat heel lang nauwelijks. Gedurende zijn leven leert hij steeds beter wat hij wel en niet moet doen in de omgang met mensen, maar dat gebeurt allemaal rationeel en niet vanzelf. Tammet beschrijft hoe moeilijk nieuwe situaties voor hem zijn, en hoe dingen die gewone mensen nauwelijks merken voor hem grote problemen kunnen opleveren.

Tammet kan, dankzij zijn talenten, onder woorden brengen hoe hij de wereld ervaart. Daardoor brengt hij de wereld van een autist dichterbij. En tussendoor leer je als lezer van alles over synesthesie, talen, getallen en de diversiteit van de menselijke soort. Kortom: Op een blauwe dag geboren is een echte aanrader, voor iedereen.

En op YouTube kun je Daniel Tammet zien bij David Letterman!

17 reacties op “Op een blauwe dag geboren”

  1. Ionica:

    Mmm...ik was eerst niet zo enthousiast over het boek, maar nu wil ik het ook lezen! Synesthesie lijkt me trouwens erg handig. Robbert Dijkgraaf heeft het ook en liet bij Zomergasten een documentaire erover zien.

  2. Sander:

    Zie ook The Boy With The Incredible Brain:
    http://video.google.nl/videoplay?docid=8064809333964304431

  3. Arno van Asseldonk:

    Ik heb zelf ook het syndroom van Asperger, iets wat ik overigens pas sinds 18 maart 2003 weet, aangezien het toen pas bij mij werd vastgesteld. Ik heb dit boek al eens gezien toen ik bij Selexys & Van Piere in Eindhoven was om eens te kijken of er nog interessante boeken over autisme te vinden waren.
    Het doet me overigens genoegen dat jullie er voor hebben gekozen om de term Asperger Syndroom (of syndroom van Asperger) te gebruiken, en niet de term stoornis van Asperger, zoals de DSM-IV

  4. Arnout:

    De beschrijving van het syndroom in samenhang met een boek deed mij denken aan The Curious Incident of the Dog in the Night-time (http://www.mostlyfiction.com/contemp/haddon.htm). Ook wel interessant om te lezen, maar minder autobiografisch. Leuk om te lezen als tussendoortje!

  5. Vincent:

    Allemaal leuk en aardig, maar woensdag is natuurlijk geel!

  6. Camiel:

    Woensdag is inderdaad trompet.

  7. Margo:

    Nou, Camiel en Vincent, jullie zitten er gewoon heel erg naast want mijn geboortedag was zaterdag en tot op heden is dat gewoon geel.
    Woensdag is en blijft gehaktdag! En dat is : en weer X

  8. henkbovekerk.nl:

    Wat een loser die Tammet.

  9. Vincent:

    @margo zaterdag is natuurlijk juist meer zalmachtig - wat betekent de laatste zin van je post?

    @henkbovenkerk.nl hoezo?

  10. rlnd:

    De roman 'De geheigenkunsrenaars' is ook zeer de moeite waard, gaat ook over een savant, eentje die alles onthoud aan de hand van kleuren.

  11. Leo:

    Ik heb net het boek uit en ik ben er erg door ontroerd. Fijn dat ik meteen een stukje uit de Letterman Show kon zien op dit stuk. Ik ga in mijn omgeving iedereen aanraden dit boek te lezen.
    Ik ben blij dat ik jullie site tegenkwam.

  12. Ronald:

    Wat is "sociaal"?

    Je kunt een aap, bij wijze van spreken, thee leren zitten drinken aan tafel: dat ziet er dan aan de BUITENKANT heel menselijk uit, maar het blijft een aap. Autisme zit aan de binnenkant!

    Overigens is het criterium van de verlate taalontwikkeling invalide waardoor de diagnose "Aspergersyndroom" meer zegt over de diagnosticus dan over de cliënt in kwestie. Men is bang om iemand als Daniël de diagnose te geven die hij eigenlijk verdient: klassiek autisme met een (rand)normaal IQ (dàt bestaat namelijk gewoon; autisme komt voor bij alle IQ 's). Vroeger dacht men dat autisme alleen voorkwam samen met achterlijkheid, maar dat klopt niet met de resultaten van recent wetenschappelijk onderzoek.

    Alle autisten maken contact. Dat is niet het punt. Het punt is de kwaliteit van dat contact (te veel òf juist te weinig; in ieder geval ongepast). Autisten hebben sociale interesse, maar missen finesse. Dat is waar het om gaat.

    Als je ècht begrijpt wat autisme is omdat je het zelf ook "hebt" (zoals ik), dan weet je dat de vermogens van Daniël niet zo bijzonder zijn. Ik kan ook in een week IJslands leren omdat ik associatief denk en geen sociaal leven heb (in de niet-autistische zin van het woord) zodat ik de hele dag kan studeren en dan kom je er wel. Een taal leren is overigens nog iets heel anders dan die taal kunnen toepassen op een sociaal relevante en betekenisvolle manier. Autisten gebruiken taal bovendien heel anders dan niet-autisten. Nederlands praten is niet hetzelfde als adequaat kunnen communiceren ...

    Autisten hebben bovendien doorgaans een geheugen als een olifant omdat hun hersenen anders in mekaar steken. Ik kan ook, als gevolg van autisme, grenzeloos lang bezig zijn met een interesse of hobby en iets helemaal uitdiepen tot op de bodem waardoor ik vergeet te eten. Niets bijzonders voor autisten.

    Wat niet-autisten vaak vergeten en waar ze zich door laten misleiden is dat iemand zoals Daniël niet voor niets bij een psychiater terechtkomt omdat hij vastloopt in zijn leven op belangrijke aspecten. Hij zet zijn vaardigheden ook niet in voor iets dat echt maatschappelijk nut heeft, het draait puur om hem en hem alleen. Hij is vroeger op school vaak gepest en dat is typerend voor mensen met autisme en een (rand)normaal IQ. Later lopen ze ook op het werk vast of in een opleiding omdat ze uit de toon vallen. Dat is alles behalve mild. Er bestaat dus geen "mild autisme", een uitdrukking die ik wel vaker hoor. Je kunt ook niet maar een beetje zwanger zijn ... Intelligentie staat los van autisme en maakt het niet beter of slechter.

    Ronald - http://www.autilogie.nl

  13. Philosopher:

    Zou graag meer weten over synesthesie, lijkt me groenig interessant!

    By the way - zaterdag is blauw, woensdag is geel.

  14. Madelief:

    Ja, maar hij ziet de datum in kleur (de getallen dus), niet de dag op zich. De dag is het resultaat, althans dat denk ik toch...

    Ga het boek straks halen.

  15. Nout van Deijck:

    Geweldig boek!
    Ik kan trouwens zelf 400 decimalen van pi onthouden. Erg leuk om te doen!

  16. Hans Wisbrun:

    PI als berglandschap

    Daniel Tammet heeft, blijkens een column van Dick Swaab in het NRC van 13 december, een nieuwe hobby: hij schildert. En wat schildert hij? Het getal pi! Getallenreeeksen zoals de decimalen van het getal pi ziet hij namelijk als berglandschappen. Zodra het schilderij klaar ik probeer ik natuurlijk een afbeelding op mijn site te krijgen.
    Hoe denken jullie zelf dat pi eruit ziet? Ziet iemand hier ook iets als Tammet ziet? Ben benieuwd!

  17. Wiskundemeisjes » Blog Archive » Daniel Tammet weer in Nederland:

    [...] week komt Daniel Tammet, de auteur van Op een blauwe dag geboren, weer naar Nederland om de Nederlandse vertaling van zijn nieuwe boek te promoten! Tammet is [...]

Plaats een reactie


Je kunt LaTeX gebruiken in je reactie.
Gelieve antwoorden op puzzels tussen [SPOILER] en [/SPOILER] te plaatsen.