Wiskundemeisjes

Ionica & Jeanine
 
Slik Internetbureau Rotterdam Internetbureau Rotterdam



Categorieën

Archief

Weg met `de favoriete wiskundige van...'


In Nieuws,Quotes, door Ionica

Deze week breng ik een groot deel van mijn tijd door op het Fifth European Mathematical Congress in Amsterdam. Verschillende wiskundigen raadden mij aan om eens te praten met Matilde Marcolli, één van de plenaire sprekers. Het leek me aardig om haar te vragen naar haar favoriete (nog levende) wiskundige voor onze vaste rubriek.

Marcolli legde uit dat ze deze vraag niet kan beantwoorden: ze heeft favoriete wiskundige ideeën, maar daarvan interesseert het haar niets wie ze heeft bedacht of bewezen. En ze heeft wiskundigen die ze graag mag, maar die vindt ze interessant als mens - los van hun wiskundige prestaties.

Bovendien denkt ze dat het verkeerd is om in de wetenschap te focussen op de personen. Het zou om de ideeën moeten gaan, niet om de mensen. Het is volgens haar belangrijk om te onthouden dat veel resultaten gezamenlijk werk zijn van verschillende mensen, dat het niet draait om de persoonlijkheden en dat de ideeën toegankelijk zijn voor iedereen.

Marcolli ergert zich dan ook flink aan de huidige manier van wetenschapspopularisering: ``I am completely unable to read popular-scientific books. As soon as they start telling anecdotes and stories, I throw away the book. I don't care about their lives, I care about the real stuff."

Zij zou graag eens een boek over wetenschap zien met alleen maar de ideeën. Ze vindt het erg dat de meeste populaire literatuur alleen wat mooie verhalen vertelt en er niet voor zorgt dat mensen iets van wetenschap meekrijgen.

Wat Marcolli verafschuwt is precies de manier waarop ik wetenschapspopularisering bedrijf. Ik geloof juist dat het goed is om te vertellen over de mensen achter de ideeën. Zeker bij wiskunde is het moeilijk om aan buitenstaanders uit te leggen waarom we geïnteresseerd zijn in ingewikkelde objecten in de 26ste dimensie (om maar iets te noemen). Ons werk staat zo ver af van wat de meeste mensen weten en ervaren, dat je eerst moet zorgen dat mensen überhaupt iets gaan lezen over wiskunde.

Ik denk dat mooie verhalen een goede manier zijn om mensen naar wiskunde te trekken. Waarschijnlijk begrijpen mensen niet meer van Galois-theorie door te lezen over het turbulente leven van Galois. Maar ik kan me wel voorstellen dat mensen na het lezen van een biografie ook interesse krijgen voor the real stuff. En dat ze dan over de wiskunde gaan lezen, waarvan ze anders niet eens hadden geweten dat die bestond.

Marcolli heeft me wel aan het denken gezet, want het is waar dat bijna alle popularisering meer over anekdotes dan echte wetenschap gaat. Is dat inderdaad verkeerd? Willen jullie hier bijvoorbeeld ook meer echte wiskunde zien? Ik ben zeer benieuwd naar jullie mening.

26 reacties op “Weg met `de favoriete wiskundige van...'”

  1. Josine:

    Voor mij ligt de waarheid in het midden. Ik denk dat het goed is om mensen kennis te laten maken met wetenschap en dat is bijna alleen maar mogelijk op een populair wetenschappelijke manier. Overigens ben ik zelf gewoon student, maar vind ik het soms ook prettig om op die basis meer te leren.
    Echter, soms worden zaken zover uit hun verband getrokken dat er verkeerde of veel te harde conclusies uitkomen. Dat is iets wat in mijn ogen zoveel mogelijk vermeden moet worden.
    Maar ook dan blijft staan, als je mensen door een leuk verhaal iets kunt leren wat ze anders niet zouden oppikken, waarom zou je het dan laten?

  2. Anne-Marie Mineur:

    Voor studenten en promovendi is het vaak wel degelijk heel belangrijk om te weten in wat voor gemeenschap ze terecht komen. Om die reden heb ik zelf 15 jaar geleden een tijdschrift opgezet voor taaltechnologen, zie http://www.let.uu.nl/~Anne-Marie.Mineur/personal/Ta/index.html. Dat ging over het vakgebied, maar ook wel degelijk over de mensen in dat vakgebied, en de interviews en verhalen werden enorm gewaardeerd. Uiteraard is wiskunde een stuk zuiverder wetenschap dan taaltechnologie, maar het blijft mensenwerk.

  3. alex:

    niets aan veranderen zo. er zijn genoeg zuiver wiskundige sites op internet, deze site geeft juist de impuls om zelf research te doen.

  4. BartB:

    Ik zal de inkoppertjes over topwiskundigen en autisme maar niet maken. Feit is gewoon dat je normale mensen geínteresseerd kan krijgen in de ideeën en de wetenschap door te beginnen met een anecdote als inleiding. Als je vervolgens wat verteld over de persoon erachter, gaat het idee daar toch alleen maar meer van leven? Vanwaar toch die afkeer om wat meer te weten over de mensen achter de theorie?

    Jij en ik schrijven primair voor niet-wetenschappers. Dan is het volkomen logisch dat hardcore wetenschappers het opgekookte potje te flauw vinden. Zij mogen vakliteratuur lezen.

  5. Bert:

    Anekdotes zorgen er juist voor dat het publiek ziet dat wetenschappers ook maar mensen zijn die passies hebben en die ook wel eens fouten maken. Wetenschappers zijn geen computers die het ene na het andere feitje voortbrengen.
    Zeker wiskunde en de moderne natuurkunde komen niet makkelijk tot leven voor het grote publiek en dan kan een anekdote ervoor zorgen dat mensen toch geïnteresseerd raken. Ik durf bijvoorbeeld te wedden dat de boeken van Stephen Hawking niet zo goed zouden verkopen als hij niet zwaar gehandicapt was, wat er toch op wijst dat de mens achter de wetenschap belangrijk kan zijn voor popularisering.

    And last but not least: anekdotes zorgen er ook voor dat de wetenschapper zelf zijn vak niet als gortdroog beschouwt. Als ik mijn buik er even van vol heb, dan helpt het om boekjes van Feynman te lezen om weer plezier in de wetenschap te krijgen. Net zoals deze site erg helpt.

  6. Sofie:

    Echte wiskunde zie ik elke dag in mijn studie, dus dan is het heerlijk om thuis jullie verhalen te lezen. Houden zo dus.

  7. Koen Vervloesem:

    Ik kan me voor een groot deel wel vinden in Marcolli's uitspraken. Niet dat ik een afkeer heb van anekdotes, maar ik ben het volledig eens met haar dat de ideeën centraal staan en niet de personen. Dat is ook mijn houding in mijn populariserend werk over informatica, wiskunde en filosofie. Ik gebruik wel eens anekdotes en andere leuke uitsmijters als sausje om de real stuff gemakkelijker naar binnen te laten schuiven, maar uiteindelijk zijn het wel de ideeën en de problemen die de hoofdpersonen moeten zijn, anders ben je niet bezig met wetenschapspopularisering, maar met wetenschapperspopularisering.

    De wetenschap zelf is inderdaad niet altijd gemakkelijk over te brengen, zeker niet met een abstract onderwerp zoals wiskunde, maar ik vind dat je als auteur ook niet moet proberen om _iedereen_ geïnteresseerd te krijgen in wiskunde, dat lukt toch niet. Samen met de trend om te focussen op anekdotes zien vele wetenschapspopularisatoren dat alles leuk en sexy moet zijn, en dat vind ik eigenlijk nog erger, ja zelfs gevaarlijk. De VRT in België bewandelt deze piste expliciet, en daarop heb ik in het begin van dit jaar al uitgebreide kritiek gespuid: http://koan.filosofie.be/index.php?/archives/1015-De-VRT-zendt-alleen-leuke-en-sexy-wetenschap-uit.html

    Is het focussen op anekdotes dan slechte wetenschapspopularisering? Niet noodzakelijk, ze hebben zeker een doel, het is een soort 'wetenschapspopularisering light' En zoals je zegt kunnen mensen na het lezen van een biografie wel interesse krijgen in the real stuff. Ik vrees echter dat de mensen die de biografie lezen voor een groot deel een ander publiek zijn dan degenen die geïnteresseerd zijn in the real stuff. Ik lees persoonlijk liever auteurs als Keith Devlin dan bijvoorbeeld Simon Singh. Zijn boek "Het laatste raadsel van Fermat" leest wel vlot en doet het niet slecht op vlak van het uitleggen van ideeën, maar tijdens het lezen had ik keer op keer het idee "Oh nu gaat hij die mop van de topologen en de donuts vertellen", en dergelijke, en dat kwam telkens uit. Alle bekende wiskunde-anekdotes en mopjes kwamen aan de beurt en vaak waren ze er ook nog eens met de haren erbij gesleurd, dus na een tijdje begon dat wel te irriteren. Dat is een voorbeeld waar voor mij het evenwicht tussen ideeën en anekdotes wat ver zoek is. Maar wetenschapspopularisatie is dan ook niet eenvoudig, het is telkens een evenwichtsoefening waarbij je op je bek kan vallen...

  8. Vicky:

    Je kunt erover denken, piekeren en uiteindelijk afstappen van je eigen ideeën, ze een beetje bijsturen of trouw blijven aan jezelf. Natuurlijk ligt de waarheid voor iedereen anders, hou zou maar erg zijn moest dat niet zo zijn. Zoals andere lezers hier ook al vertelden: gewoon blijven doen wat je zelf best lijkt!

    En onthou: al was het maar dat je door deze blog en het verspreiden van jullie gedachten en meningen slechts een paar mensen hebt kunnen afbrengen van het halstarrig idee dat wiskunde en wetenschappen saai en droog zijn en alleen maar bedoeld voor gebrilde nerds en wereldvreemde autisten in een duf lokaal op het einde van de zoldergang, dan ben je toch goed bezig geweest?

    Jullie dragen inderdaad bij tot een zekere popularisering van het vak, maar is dat daarom zo slecht? Bij de gedachte dat jonge mensen af en toe eens lezen wat jullie schrijven en zien dat wiskunde veel verder gaat dan hun boeken op school, dan kan ik alleen maar glimlachen en gelukkig zijn.

  9. HJ:

    (1) Het antwoord van Marcolli lijkt me een beetje politiek correct. De vraag `wie is uw favoriete componist, politicus, schrijver' wordt toch zelden op deze afwerende manier beantwoord. Het is altijd goed te horen waar iemand zijn ideeen vandaan haalt, hoe hij ze onder de aandacht brengt, hoe hij anderen inspireert. Dat is wat anders dan dat Marcolli iemand `interessant als mens' vind. Ik wil niet weten of prof.dr. X zijn kinderen slaat, maar wel of hij gloedvol uiteen kan zetten dat priemgetallen ons leven verrijken.

    (2) Meer echte wiskunde? Wat is dat dan? Staartdelen is ook echte wiskunde, al is de uitvinder daarvan inmiddels te oud om de Fields medaille te krijgen.

  10. johanv:

    Ik ben een in wiskunde geinteresseerde leek. Als de wiskundemeisjes site alleen over de ideeen zou gaan zou ik die niet zo vaak bezoeken als ik nu doe. Juist de dingen er om heen als anecdotes, puzzeltjes etc. blijven mijn interesse wekken.

  11. Bruno van Wayenburg:

    Wat BartB zegt. Eigenaardig rechtlijnig soort purisme, van die Marcolli.

    In veel populair-wetenschappelijke boeken zit behoorlijk wat uitleg over ideeen en resultaten, afhankelijk van smaak en niveau. Dat het minder diep gaat dan vakliteratuur lijkt me logisch, dat kan ook niet anders als je buiten je eigen vakgebied leest.

    Vaak zijn verhalen over mensen ook verhalen over ideeen, en krijg je van hun visie, obsessies en queestes een idee hoe de ideeen en theorieen opgebouwd zijn, historisch maar ook logisch.

    Daarnaast hebben wetenschappers in hun ideeen, ook over verschillende onderwerpen, een bepaalde stijl, kernidee of aanpak. Dat zie je ook vaak terug in de 'favoriete wiskundige'-rubriek. Zoiets mis je ook in de pure 'alleen ideeen'-aanpak.

    Daarnaast is wetenschap, zelfs wiskunde, een menselijke bezigheid, die het verdient als zodanig beschreven te worden, al was het maar voor mensen die het interesseert. Dat Marcolli daar niet bij zit, lijkt me niet echt een reden voor haar om zich er aan te ergeren. Ik interesseer me ook niet voor breipatronen, maar stoor me er ook niet echt aan.

    En boeken met uitgekauwde anekdotes (vooral over wis- en natuurkundigen) zijn natuurlijk gewoon slecht geschreven.

  12. Jan van de Craats:

    Vooral doorgaan Ionica en Jeanine! Ik lees de favorieten-stukken altijd met veel plezier en haal er geregeld inspiratie uit voor verder leeswerk. Ook de andere stukken op jullie site zijn top. Voor de beeldvorming over de wiskunde en de andere exacte vakken is dit van onschatbare waarde!

  13. BartB:

    Daarnaast vraag ik me af of het wel zo is dat je de wetenschapper volledig kunt scheiden van zijn wetenschap. In de socialere wetenschappen is het volkomen vanzelfsprekend dat (ik noem maar wat) een Marxist andere sociologie bedrijft dan een Weberist. En tot welke van de twee stromingen je je aangetrokken voelt, zou best wel iets met je persoonlijkheid te maken te kunnen hebben.

    In de natuurwetenschappen, met haar toetsbare bewijzen, zijn dat soort lijnen natuurlijk moeilijker te trekken. Maar toch: Darwin begon met het peuteren aan de evolutietheorie toen hij op de Beagle reisde. Is relevant, want dingen die hij daar zag draagde hij decennia later aan in Origin of the Species. Waarom zat hij op die boot? Omdat hij anders priester moest worden. Is ook relevant, omdat zijn werk af en toe wat wrijving oplevert met de religieuze medemens. Had hij zelf ook al last van.

    Hoe kun je nou in godsnaam de coderingswiskunde van Turing interessanter vinden als er NIET bij wordt verteld dat dat moest vanwege de Tweede Wereldoorlog? En het feit dat die man vervolgens niet geridderd is voor zijn wiskunde, maar chemisch gecastreerd vanwege zijn homoseksualiteit, heeft niets met de wiskunde te maken. Maar ook van die anecdote valt iets te leren.

    Pythagoras was naar de maatstaven van nu een onnavolgbare gek. Zijn wiskunde en zijn zelfgestichte godsdienst zijn in zijn geschriften niet van elkaar te scheiden, hoe hard wiskundeleraren dat ook proberen. Speelde zijn mythische belangstelling een rol in het soort wiskunde dat hij ontwikkelde? Hell yeah.

  14. Jan:

    Popularisering is een prima vorm van propaganda voor de wiskunde, en wat dat betreft sluit ik mij aan bij o.a. Jan v/d Craats. Maar je moet het niet zwart-wit bekijken. Popularisatie van wiskunde en natuurwetenschappen houdt vaak in: romantisering, oversimplificatie en een onsystematisch en diffuus gebruik van terminologie. Dit kan ook een verkeerd beeld scheppen van wat wiskunde (of natuurkunde/etc.) is, of doet, en de rol die zij speelt in de samenleving en het denken in het algemeen.

  15. Aldo:

    Lieve mensen,

    Ik zie dat ik interrumpeer in een prachtige discussie, maar ik wilde graag reageren (en dus maar op de meest recente post) op de Amerikaanse tv-serie "The Big Bang Theorie" die een tijdje geleden werd beschreven. Na eeuwen van downloaden heb ik hem eindelijk binnen.

    En nu mijn punt: in de aller eerste aflevering heb ik het ALLER-ALLER-ALLER gaafste van de hele wereld ooit gezien! Dit is kunst van de reinste soort. Dit is het meest onuitputtelijke dat de menselijke brein ooit heeft voortgebracht: De twee hoofdpersonen uit de serie hebben een gigantisch douchegordijn met het complete periodieke systeem der elementen erop! STEL JE VOOR! Een periodiek systeem der elementen, OP JE DOUCHEGORDIJN!

  16. Aldo:

    Ik heb ook (na het kijken van 4 afleveringen Big Bang) de log gelezen.

    Hebben jullie niet beiden gelijk? En is het woord van verlossing niet "doelgroep"? Ik kan me niet voorstellen dat je scholieren (noch hun leraren) kan interesseren in moeilijke dingen, door bij de ideeën te beginnen, al is het alleen al doordat je direct de vraag krijgt "ja maar, waarom zou je dat willen weten?"

    Maar aan de andere kant, ik kan me ook helemaal voorstellen dat sommige mensen Bill Brysons 'A Short History Of Nearly Everything' verschrikkelijk zullen vinden, dr. Marcolli in het speciaal.

    Maar tot die tijd: ik vind het heerlijk om te lezen. En het is toch de achtergrond die deze weblog ooit heeft doen beginnen?

  17. Jos:

    Is de mening van Matilde Marcolli wel zo belangrijk? Ze lijkt me niet echt tot de doelgroep te behoren van de populair-wetenschappelijke schrijver.

    Jos

  18. Doric:

    In tegenstelling tot Marcolli ben ik wel geïnteresseerd in de mens achter de wetenschapper, zijn leven en zijn omgeving. Maar dat heb ik ook met politici, musici, dichters, noem maar op …
    Jullie website is wat dat betreft dus een schot in de roos. De mening van Marcolli is er één uit talloze en we hoeven ons niet naar haar te richten.
    Wel vind ik popularisering van de wetenschap een gevaarlijke kant hebben en Jan (nr 14) zei het al: je kan een verkeerd beeld scheppen van waar het om gaat. Kijk maar naar het begrip ‘entropie’ in de natuurkunde en scheikunde waar het begrip in leerboeken vaak en bijna onuitroeibaar, gedefinieerd wordt in termen van orde en chaos.
    Wat je moet proberen, is wetenschap toegankelijk maken, met geduld en juist taalgebruik.

  19. Dick Klingens:

    Marcolli’s antwoord op de vraag 'Wie is...", gevolgd door de vele reacties hier, kan een aardige anekdote worden...

  20. AntonM(ath):

    Ik vindt dat mevrouw Marcolli er maar een lastige mening erop na houd; Er mag met geen woord gerept worden over tot wie bepaalde ideeën & theorieën is gekomen maar je moet wel bedenken dat het het werk is van meerdere mensen. Dat lijkt me onmogelijk.

    Als je namelijk nooit iets leest over het leven van wiskundigen (of welke wetenschappers dan ook) en hoe die hun werk deden dan kom je er nooit achter dat ze veel samengewerkt zullen hebben om tot ideeën te komen. Sterker nog, je zou wel eens het idee kunnen hebben dat ze alles juist wel zelf hebben bedacht. Kijk maar naar namen die allerlei natuurwetten, principes en stelling hebben (een kleine greep uit de collectie):
    -De wetten van Newton (1 t/m 3)
    -De afkoelingswet van Newton
    -De eulermethode
    -Het getal van euler
    -De Gaus-kromme
    -De stelling van Pythagoras
    -Boltzmann constante
    etc. etc. etc.

    Uit al deze namen blijkt niet echt dat Newton voortbouwde op het werk van Galileo Galilei en dat phythagoras misschien niet eens 'zijn stelling' heeft bedacht en zeker niet als eerste.

    Als je graag wilt weten hoe wetenschap in zijn werk gaat (wat toch o.a. het doel is van populair wetenschappelijke werken) dan kom je er niet onderuit om eens wat te vertellen over het leven van een wetenschapper. Natuurlijk moet er wel een balans zijn tussen de hoeveelheid aandacht besteed aan ideën en aan biografische informatie. Maar er zit heel wat tussen een biografie en een boek met zuiver alleen ideeën. De lezer moet zelf maar kiezen wat hij het mooiste vindt.

  21. Steven Wepster:

    Marcolli gaat er met haar antwoord aan voorbij dat wiskunde ook mensenwerk is. Sommige mensen doen wiskunde op een manier die je bijzonder kan aanspreken en inspireren. Dat aspekt van mensenwerk en inspiratie komt juist in jullie column mooi naar voren, en daarmee laten jullie ook aan niet-wiskundigen zien wat een mooi en levend vak wij doen.

  22. Roland:

    Ik ben heel benieuwd wat Mathilde Marcolli zegt als ze op een (niet wiskundig) feestje gevraagd wordt wat ze doet.

  23. Erwin:

    Deze rubriek vind ik juist zo mooi om het feit dat je een beeld krijgt van de personen achter de wiskunde. Over het algemeen is wiskunde toch droog en vrij ontoegankelijk voor niet ingewijden en deze verhalen maakt het een stuk 'menselijker'. Het is leuk om te lezen dat de 'genieën' toch ook maar gewoon mensen zijn net als ik. Volgens mij zullen de meesten snel afhaken als daar aan voorbij wordt gegaan.

  24. Ionica:

    Bedankt voor alle reacties! Goed om te horen dat jullie (zowel wiskundigen, journalisten als buitenstaanders) er in grote lijnen hetzelfde over lijken te denken als ik. De komende tijd dus weer volop anekdotes, maar zeker ook ideeën op de wiskundemeisjes.

  25. Wiskundemeisjes » De favoriete (nog levende!) wiskundige van… (24):

    [...] de mislukte poging bij Mathilde Marcolli besloot ik op het feest van 5ECM een andere wiskundige te vragen naar zijn favoriete (nog levende!) [...]

  26. vrij-natuurlijk:

    Waarom scholen zijn zoals ze zijn: Krachten tegen fundamentele verandering ...

    Dit artikel is gelinkt vanaf mijn blog | This article has been linked from my blog...

Plaats een reactie


Je kunt LaTeX gebruiken in je reactie.
Gelieve antwoorden op puzzels tussen [SPOILER] en [/SPOILER] te plaatsen.