Wiskundemeisjes

Ionica & Jeanine
 
Slik Internetbureau Rotterdam Internetbureau Rotterdam



  • Laatste Reacties

Categorieën

Archief

Honderdduizendmiljard gedichten


In Column, door Jeanine

Deze column staat vandaag in de Volkskrant.

Naast wiskunde doe ik ook graag andere dingen (gelukkig maar, hoor ik jullie bijna denken). Boeken lezen, bijvoorbeeld. Ik was dan ook erg blij toen ik de Oulipo ontdekte: een losse club van schrijvers en wiskundigen in Frankrijk, opgericht in 1960. De Oulipo heeft als doel literatuur te maken die gebaseerd is op precieze beperkingen, soms van wiskundige aard. Oulipo staat voor Ouvroir de littérature potentielle, dat zoiets betekent als: werkplaats voor mogelijke literatuur.

Queneau
Raymond Queneau

Een van de oprichters van de Oulipo is de schrijver Raymond Queneau (1903 – 1976). Hij heeft een boek geschreven met maar liefst honderdduizendmiljard gedichten erin (Cent Mille Milliards de Poèmes). En dat is niet de honderdduizendmiljard die een kind antwoordt als je vraagt: “en hoeveel geld wil je dan later hebben als je rijk bent?" Nee, het is een echte aanduiding voor een hoeveelheid: honderdduizendmiljard is gelijk aan \(\), een 1 met veertien nullen.

Hoe kreeg Queneau zoveel gedichten in één boek? Nou, hij begon door tien sonnetten te schrijven. Hij zorgde ervoor dat alle tien de sonnetten hetzelfde rijmschema hebben. Maar dat is nog niet alles: de eerste regel van het eerste sonnet rijmt op de eerste regel van het tweede sonnet en op de eerste regel van het derde sonnet, enzovoort. Dus de eerste regels van alle tien de sonnetten rijmen op elkaar. Ook alle tien de tweede regels rijmen op elkaar, enzovoort.

De tien gedichten staan in een boekje, op elke rechterbladzijde één (de achterkanten blijven leeg). De lezer moet de dichtregels van elkaar los knippen, maar ze moeten vast blijven zitten in de band. Het resultaat is dus een boek waarvan elke bladzijde uit veertien horizontale losse flapjes bestaat (want een sonnet bestaat uit veertien regels), met op elk flapje een dichtregel.

queneau poems

Die flapjes kun je onafhankelijk van elkaar ombladeren. Dat betekent dat je bijvoorbeeld regel 1 van het vijfde sonnet, regel 2 van het derde sonnet en regel 3 van het zesde sonnet met elkaar kunt combineren. En de grap is: welke veertien flapjes je ook kiest, je krijgt altijd een sonnet waarvan het rijmschema klopt!

Hoeveel mogelijkheden zijn er om flapjes te kiezen? U voelt het al aankomen. Voor het eerste flapje, met de eerste regel erop, zijn er tien mogelijkheden, want dat kun je kiezen uit alle tien de sonnetten. Ook voor regel 2 zijn er tien mogelijkheden. Hetzelfde geldt voor de flapjes 3 tot en met 14. In totaal krijg je dus
\(\) mogelijkheden. Al die mogelijkheden geven verschillende gedichten, al zijn ze soms bijna hetzelfde.

Dat zijn er onvoorstelbaar veel. Stel dat je ruim een minuut nodig hebt voor het lezen van een sonnet. Als je 24 uur per dag zou lezen, elke dag van de week, zou het 200 miljoen jaar duren voor je alle sonnetten uit hebt!

PS: Hier kun je online de regels van de tien sonnetten combineren.

9 reacties op “Honderdduizendmiljard gedichten”

  1. Rudolf Jan:

    Technisch is dit wel aardig bedacht natuurlijk. Ik vraag me wel af of ik elke denkbare variant als "gedicht" zou willen aanmerken. Om echte gedichten te maken, zou je ook een tussen de versregels zinvolle semantische verbanden willen zien. Pas als dat ook lukt is het echt knap. Voor wiskundigen is het nog ene mooie uitdaging om het semantisch aspect in wiskunde te vangen.

  2. v.v.:

    Als ik me niet vergis hebben jullie hier al eens een stuk over gepost, niet?

  3. FJ:

    Drs. P verhaalt in zijn boek 'Boeiende Lectuur' (ISBN9072718798) hoe Hans van Leeuwen een nog groter aantal Nederlandse sonnetten volgens dit procede heeft geschreven. Hij geeft daarbij een voorbeeld van een van deze sonnetten met de beoordeling: "Dit is stellig niet het slechtste gedicht ooit in Nederland gedrukt en verspreid."

  4. Jeanine:

    @v.v.: klopt. Maar ik vond het leuk genoeg om ook nog in de krant te schrijven!

  5. VoerVoorLezers:

    William Burroughs heeft iets dergelijks met prozateksten gedaan.

  6. zestienduizend sonnetten over de lente « Betjes sonnettenblog:

    [...] Blijkbaar wel, want ik heb het gedaan. Ik heb er wel een trucje voor gebruikt. Dat trucje leerde ik van de Wiskundemeisjes: http://www.wiskundemeisjes.nl/20100206/honderdduizendmiljard-gedichten. [...]

  7. Kortingen Nijmegen:

    Ik vind wiskunde ook echt top, vandaar dat ik een universitaire wiskunde studie volg.

  8. Speicus:

    Attentie webmaster, spam uit Nijmegen!

  9. Gedichtendag : QED:

    [...] artikel van de Wiskundemeisjes met een tof verhaaltje voor in de klas. Zeker tof als je met telproblemen bezig [...]

Plaats een reactie


Je kunt LaTeX gebruiken in je reactie.
Gelieve antwoorden op puzzels tussen [SPOILER] en [/SPOILER] te plaatsen.