Wiskundemeisjes

Ionica & Jeanine
 
Slik Internetbureau Rotterdam Internetbureau Rotterdam



  • Laatste Reacties

Categorieën

Archief

Waarom baby’s echt een kruikje nodig hebben.


In Column, door Ionica

Deze column verscheen vandaag in de Volkskrant.

Een paar weken geleden vroeg ik aan een zwangere vriendin wanneer ze uitgerekend was. Ze grapte dat het nog veel leuker zou zijn om aan een wiskundemeisje te kunnen vragen wanneer zij uitgerekend was. Op dat moment wist ik zelf nét dat ik zwanger was, dus ik glimlachte en antwoordde maar even niet. Inmiddels wordt mijn buik langzaam boller en kan ik van de daken schreeuwen dat ik in november ben uitgerekend.

De komende maanden gaan mijn vriend en ik rustig de babykamer inrichten. De lijst van wat je allemaal nodig hebt voor een baby is angstaanjagend (om over de gedachte aan de bevalling nog maar te zwijgen). Eén van de dingen die me verbaasde waren de steeds genoemde kruikjes. Waarom heeft een baby een kruikje nodig? Het is toch lekker warm onder een dekentje, ook zonder een fles met warm water?


Voorbeeld van een zeer tevreden slapende baby. Het is niet bekend of er een kruikje onder de deken ligt.

Voorbeeld van een zeer tevreden slapende baby. Het is niet bekend of er een kruikje onder de deken ligt.


Een dag later schoot het juiste antwoord me te binnen: baby’s koelen natuurlijk veel sneller af dan volwassenen, omdat ze in verhouding een veel groter huidoppervlak hebben dan wij. Dat komt doordat bij groei het volume sterker toeneemt dan het oppervlak.

Denk om het makkelijker te maken even aan een kubus (met excuses aan mijn toekomstige baby, die hopelijk meer op zijn vader lijkt dan op een kubus). Vergelijk een kleine kubus met zijden van één centimeter met een iets grotere kubus met zijden van tien centimeter. De kleine kubus heeft zes zijvlakken met elk een oppervlakte van één vierkante centimeter, in totaal dus een oppervlakte van zes vierkante centimeter. Vanzelfsprekend is de inhoud één kubieke centimeter. De grote kubus heeft een totale oppervlakte van zeshonderd vierkant centimeter en een inhoud van duizend kubieke centimeter.

De grote kubus heeft dus honderd keer zoveel oppervlakte als de kleine en maar liefst duizend keer zoveel inhoud. Dat betekent dat de kleine kubus in verhouding tien keer meer oppervlakte heeft. Natuurlijk komt dit doordat oppervlakte kwadratisch groeit bij het vergroten van de zijden en de inhoud met een derde macht. Ook voor andere vormen dan kubussen zullen kleine voorwerpen in verhouding meer oppervlak hebben dan grote.


Voorbeeld van iets groots.

Voorbeeld van een groot voorwerp.


Dit verschil tussen groot en klein verklaart allerlei verschijnselen in het dierenrijk. Zoogdieren raken warmte kwijt via hun huid en kleine dieren hebben in verhouding meer huid. Daardoor koelen ze makkelijker af dan grote dieren. Muizen en andere kleine knaagdieren raken zo makkelijk warmte kwijt, dat ze niet kunnen overleven in koude klimaten. Heel grote dieren hebben juist weer het probleem dat ze te weinig huid hebben om alle warmte kwijt te raken. Olifanten hebben hun enorme oren dan ook niet om beter mee te horen, maar om dankzij de extra huid meer warmte kwijt te raken.

Maar terug naar mensen: baby’s koelen met hun relatief grote, naar babylotion ruikende, huidoppervlak snel af. Kortom: ik ga maar eens op zoek naar lieve kruikjes. En luiers. En een bedje.

25 reacties op “Waarom baby’s echt een kruikje nodig hebben.”

  1. Ed:

    Gefeliciteerd!

  2. Jan van de Craats:

    Leuk stukje, Ionica, en wat een prachtig interview met Tate elders in de Volkskrant! Tot woensdag!

  3. Hugo:

    wiskundemamas.nl! Gefeliciteerd!

  4. Habe:

    Allereerst alvast gefeliciteerd met de aankomende baby.
    Goed, de verhouding tussen de oppervlakte en inhoud van 2 gelijkvormige lichamen is niet lineair bij zowel een wiskundig als bij een natuurkundig lichaam.
    Als bij 2 gelijkvormige lichamen de oppervlakte van de een 2 keer zo groot is als bij de ander is de inhoud 4 keer zo groot.
    Dit betekent niet dat dus daarom de afkoeling van een groter lichaam langzamer verloopt dan bij een kleiner lichaam.
    Het punt is dat alle deeltjes waar het natuurkundige lichaam uit bestaat niet mee gaan in de groei van het lichaam. Een molecuul in het kleine lichaam is net zo groot als in het grote lichaam.

  5. Gerdine:

    Gefeliciteerd met je zwangerschap!

    Ik vroeg me dit ook af. Maar ik heb het antwoord in een boek gevonden over de eerste 12 maanden van de baby. Het antwoord is namelijk dat baby's zichzelf nog niet warm kunnen houden doormiddel van bewegen. Let maar op! De eerste weken zal je baby nauwelijks bewegen. (De baby slaapt en drinkt alleen maar.) Dit gaat veranderen naarmate de baby ouder wordt. Hij of zij zal met zijn/haar armpjes gaan zwaaien.
    Helaas had ik geen wiskunde in mijn pakket dus ik kan je geen feedback geven op de theorie die jij hebt bedacht.

  6. vicky:

    Een geweldig dikke proficiat! Wie weet is het een wiskundemeisje ...

  7. Ruud Vermeij:

    Gefeliciteerd

    (Mijn eerste post mislukte. Ik had de spamcontrolesom niet UITGEREKEND...)

  8. Johan:

    En doctor en moeder!
    Gefeliciteerd

  9. Maarten:

    Hartelijk gefeliciteerd!!!

  10. Ronald:

    of een goede draagzak

  11. Marco:

    Ha Ionica (en Han),

    Vergeet niet ook af en toe het kruikje weg te halen! De echte reden dat een baby een kruikje nodig heeft is namelijk dat de interne thermostaat nog niet goed genoeg werkt. Die thermostaat is tot de geboorte overbodig en moet even op gang komen.

    Door regelmatig te temperaturen en kruikjes en mutsjes te plaatsen, of juist weg te halen, vang je dat als ouder op (niet zelf verzonnen, van kraamzorg geleerd, dat leer je allemaal vanzelf, gebruik de kraamhulp als een docent!)

    Al heel snel hadden wij geen kruikjes meer nodig, al heb ik geen ervaring met novemberbaby's en wonen we in een warm appartement...

    Nogmaals gefeliciteerd en veel geluk!
    Marco

  12. Marco:

    @Habe:

    Als de oppervlakte 2x zo groot wordt, dan wordt de inhoud niet 4 maar \(\) keer zo groot. De reden: als de lengte \(\) keer zo groot wordt, dan wordt de oppervlakte \(\) keer zo groot en de inhoud \(\) keer zo groot.

    Dit betekent *wel* dat de afkoeling bij een groot voorwerp langzamer verloopt dan bij een klein voorwerp. Er zijn 2,728 keer zoveel cellen die warmte produceren en er is maar 2 keer zoveel oppervlak om die warmte af te voeren.

  13. Hans van Woerden:

    Dag Ionica,
    Een deel van de outfit, die je nodig hebt, kun je gratis bij ons halen. Veel succes met je voorbereiding.
    Hartelijke groet, Hans

  14. Habe:

    @Marco,
    Je hebt gelijk, rekenen is niet mijn sterkste punt kennelijk.
    Maar daar waar het mij om gaat houd ik vast. Het is het spanningsveld tussen wiskunde en natuurkunde.

  15. Willem:

    Dag Ionica,

    Misschien ken je me nog (bioloog die regelmatig in je oude huis over de vloer kwam. Maar eerste natuurlijk m'n felicitaties.

    Met de deur in huis: Volgens mij klopt je laatste column niet. Het is namlijk zo dat baby's en peuters juist een relatief klein huidoppervlak hebben. Dit komt vooral door hun in verhouding grote hoofd, plompe licchaampje en de korte extremiteiten (biologie term voor ledematen). Juist die extremiteiten zorgen voor huidoppervlak, zoals de oren bij olifanten en woestijnvosjes. Een baby is inderdaad te vergelijken met en kubus, maar een volwassene absoluut niet. Deze is te vergelijken is met een platte balk met nog meer lange balkjes eraan vast. Dit is de reden dat bijvoorbeeld baby's niet te lang in de zon mogen: hun grote inhoud tov oppervlak doet ze juist slecht afkoelen. Het kruikje heeft dus een andere reden, zoals al in andere reacties op je column is beschreven.

    Vr. groet,

    Willem

  16. Niels:

    Gefeliciteerd!

  17. Ionica:

    Bedankt voor alle vriendelijke reacties en correcties. Dus baby's hebben het kruikje nodig omdat hun interne thermostaat nog niet werkt, weer wat geleerd. Zoals Marco het beschrijft klinkt het als een heus regelsysteem, daar komen we in november vast wel uit als twee ingenieurs.

  18. jacomien:

    Gefeliciteerd!

    En in aanvulling op Ronald: een fijne draagdoek, da's helemaal knus (zie website)

  19. Sponzen Ridder:

    Proficiat met de Wiskundebaby! (stel je voor dat het een jongetje wordt?!)

    Baby's hebben helemaal geen kruikje nodig. Een slaapzakje (tegen het blootwoelen) volstaat. Als ze te koud hebben, laten ze het wel horen. Als ze het te warm hebben niet.

  20. BartB:

    Daar staat tegenover dat die Afrikaanse olifant wèl een prachtige illustratie is van Ionica's kubusverhaal. Omdat ze zo groot zijn, hebben ze een relatief klein oppervlakte, en is het moeilijk voor ze om af te koelen. Vandaar die enorme oren: die vergroten het oppervlakte, en de olifant kan ze ook nog eens als waaiers gebruiken.

  21. Arnout:

    Hoi Ionica!

    Van harte gefeliciteerd! Uit eigen ervaring: Zo'n kleintje is een verrijking van je leven! Heel veel succes en groeten!

  22. Saskia:

    Proficiat met de vermenigvuldiging!
    Ennuhhh wiskundemeisjes raken nooit uitgerekend ;-)

  23. N O\'M:

    Gefeliciteerd! Onze S. (6 maanden oud) voelt altijd erg warm aan, maar heeft zelden koorts. Zou dat kwadratisch warmteverlies zijn?

    Doet me denken aan een natuurkundedocent van vroeger die op een proefwerk de simpele vraag stelde "waarom is een olifant niet twee keer zo groot?". Het juiste antwoord had natuurlijk iets met evolutie te maken, maar hij zocht naar het antwoord "anders zou-ie door zijn poten zakken." (nutteloos en irrelevant, maar vermakelijk detail: de dassie (http://af.wikipedia.org/wiki/Dassie) is het dichtstbijzijnde nog levende familielid van de olifant)

  24. Gert Korthof:

    Ionica, gefeliciteerd!
    Over het effect van inhoud en oppervlakte heeft Stephen Jay Gould jaren geleden al een leuke column geschreven: 'Size and Shape', wat herdrukt is in zijn boek: 'Ever Since Darwin'. Hij wijst er op dat Galileo de eerste was die er op wees dat grote dieren relatief dikke poten hadden en verklaarde waarom dat zo was. Het recente evolutie handboek 'Prehistoric Life' van Bruce Lieberman besteedt er een heel hoofdstuk aan: Principles of Growth and Form (H.8).

    Marco,
    "Er zijn 2,728 keer zoveel cellen die warmte produceren en er is maar 2 keer zoveel oppervlak om die warmte af te voeren.": alsof er geen longen zijn! (je berekening kan ik niet weerleggen). Een kubus is een gesloten voorwerp! Longen compenseren juist het tekort aan lichaamsoppervlakte. Longen zorgen behalve voor gasuitwisseling ook voor warmteverlies. De berekeningen worden pas echt realistisch als je behalve de werkelijke lichaamsoppervlakte ook de longoppervlakte meerekent.

    BartB:
    De Aziatische olifant heeft relatief kleine oren (bekijk een foto).

  25. hilde:

    gefeliciteerd! krijgt het kind nu de gehaakte pi als knuffel? heel veel geluk gewenst

Plaats een reactie


Je kunt LaTeX gebruiken in je reactie.
Gelieve antwoorden op puzzels tussen [SPOILER] en [/SPOILER] te plaatsen.