Wiskundemeisjes

Ionica & Jeanine
 
Slik Internetbureau Rotterdam Internetbureau Rotterdam



Categorieën

Archief

Statistiek en politiek


In Column, door Jeanine

PVV-kamerlid Lilian Helder veroorzaakte vorige week ophef toen ze in de Tweede Kamer probeerde uit te leggen waarom haar partij vindt dat zwaardere straffen nodig zijn. Haar opponent haalde onderzoeken aan naar de effectiviteit van taakstraf ten opzichte van celstraf, en daaruit blijkt: na een taakstraf is de recidive kleiner dan na een celstraf. Helders reactie was tenenkrommend. Hieronder een paar van haar uitspraken, en tegelijk een korte inleiding in statistisch onderzoek.

zwarejongens

“Die onderzoeken, ik vind het een beetje appels met peren vergelijken. (…) Iemand die een taakstraf opgelegd heeft gekregen en recidiveert, is wel iemand anders dan die een vrijheidsstraf opgelegd heeft gekregen en recidiveert. Diegene heeft een vrijheidsstraf ondergaan en geen taakstraf.”

Ja. Maar niet alleen in onderzoek naar recidivisten, in alle sociaal-wetenschappelijke statistische onderzoeken worden mensen met elkaar vergeleken, juist mensen die op een bepaald punt verschillen (rokers en niet-rokers, bijvoorbeeld).

Ze zegt ook: “Iemand die een vrijheidsstraf heeft ondergaan, misschien zou die anders gehandeld hebben wanneer die een taakstraf had ondergaan. Dat kunnen we niet meten, want hij heeft geen taakstraf ondergaan, hij heeft een vrijheidsstraf ondergaan.”

Dit is een redenering van het type: we kunnen niet meten of iemand die al dertig jaar lang elke dag een pakje sigaretten rookt óók longkanker gekregen zou hebben als hij dat niet gedaan had. Klopt. Daarom kijkt statistisch onderzoek naar groepen mensen, en niet naar individuen.

Als twee groepen mensen alleen van elkaar verschillen in rookgedrag, en rokers krijgen veel vaker longkanker dan niet-rokers, dan zijn we terecht geneigd die correlatie te aanvaarden, en zelfs te geloven in een oorzakelijk verband. Dat is hoe de oorzaken van ziektes aannemelijk worden gemaakt, hoe effectiviteit van medische behandelingen wordt aangetoond, enzovoorts.

Gelukkig vielen andere Tweede Kamerleden ook van verbazing van hun stoel: “Gelooft mevrouw Helder überhaupt niet in statistisch onderzoek?” Maar dat blijkt niet zo te zijn: “Dat vind ik nou echt appels met koeien vergelijken en iets er met de haren bijtrekken. (…) Persoon A is niet met persoon B te vergelijken. Dat is toch iets heel anders dan meetbare resultaten van succes van een medische weet ik veel wat u allemaal erbij wil gaan halen.” Nou, nee.

Wat Helder niet zegt, maar wat ze hopelijk bedoelt, is dat de rechter die de straf oplegt misschien naar persoonskenmerken, of de sociale situatie, of andere eigenschappen van de verdachte kijkt, en aan de hand daarvan bepaalt welke straf opgelegd wordt. Dan zou het kunnen zijn dat de groep mensen die een taakstraf krijgt anders van samenstelling is (en sowieso al minder vaak recidiveert) dan de groep die voor eenzelfde delict een celstraf krijgt. Maar als Helder reden heeft om te vermoeden dat de onderzoekers daar te weinig rekening mee gehouden hebben, moet ze dáárover praten.

Sharon Gesthuizen (SP) is in ieder geval geschokt: “Ik vind het heel erg verdrietig eigenlijk dat ik op deze manier moet debatteren.”

Ik vind het niet alleen verdrietig, ik vind het zelfs een beetje eng. Als politici statistisch onderzoek zonder goede argumenten de deur uitdoen, blijft alleen het onderbuikgevoel nog over.

Hieronder het filmpje op youtube:

Ype en Willem maakten een grappige fotostrip over deze kwestie.

18 reacties op “Statistiek en politiek”

  1. Arie:

    Daar komt bij dat deze dame al tien jaar als advocaat gewerkt heeft voordat ze de kamer in ging. Moeten wij ons nu extreem veel zorgen maken over de kwaliteit van onze juristen?

  2. Zaaikort:

    Arie, wou je soms de ene jurist met de andere vergelijken?

  3. neli:

    Echt schandalig!

    Arie, zie http://en.wikipedia.org/wiki/Prosecutor%27s_fallacy het heeft die naam niet voor niets ;-)

  4. Lars:

    Of ze is simpelweg dom, of ze speelt een slim spelletje. Correcte onderzoeksmethodologie is nou niet echt een onderwerp waarvan ik denk dat het de PVV-achterban aanspreekt. Zelf ben ik hierbij zeker bevooroordeeld, maar ik zie het zo voor me dat in de supermarktkantine of de Soweco-schaftkeet mensen tegen elkaar zeggen dat het inderdaad appels en peren vergelijken is, dat taakstraffen en gevangenisstraffen toch niet zomaar te vergelijken zijn, etc. Veel meer nog denk ik de ophef rond mw. Helder de PVV-stemmer volkomen ontgaat, die zapt weg zodra er een kamerdebat op tv of op YouTube te zien is.

  5. Stop maar met de sociale wetenschap | eco.nomie.nl:

    [...] zie ook: wiskundemeisjes. [...]

  6. Ben J:

    In de Zaterdageditie van het NRC een interview met haar.

  7. Ronald:

    Wanneer men kritiek heeft op PVV-kamerlid Lilian Helder in de zin dat zij het slecht zo niet verkeerd verwoordde, dan heeft men gelijk. Maar zij voelde in ieder geval aan dat er iets is misgegaan bij het onderzoek dat haar opponent naar voren bracht.
    En dat is voor een niet-statisticus niet slecht. Iets door hebben is overigens iets heel anders dan het ook goed kunnen uitleggen.

    Maar haar tegenstanders, die niet eens aanvoelden of doorhadden dat het onderzoek op een wezenlijk punt niet goed was en dus onbruikbaar, maakten een velen malen ernstiger fout!

    Deze kamerleden dachten dat het goed was uitgevoerd en dat ze “dus” Lilian Helder hiermee konden aanvallen.
    (De mogelijkheid dat ze wisten dat het onder zoek niet bruikbaar was, maar het toch gebruikten, laat ik verder buiten beschouwing).

    Want ook al gaat het om dezelfde misdaden en om mensen die de eerste keer inde fout gaan, dan nog gaat er in dit onderzoek iets wezenlijks mis. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een dubbelblind onderzoek is hier niet door het lot beslist wie het nieuwe medicijn krijgt en wie de placebo krijgt; of wie medicijn A en wie medicijn B krijgt.

    Rechters kennen namelijk taakstraffen in plaats van gevangenisstraffen toe, daar waar casus en dader daarvoor naar hun oordeel passend zijn. Rechters selecteren dus sterk (en dat moeten ze ook). Als een dader blijk geeft van een aardig functionerend geweten bijvoorbeeld, of als de dader duidelijk wroeging toont, maakt hij heel wat meer kans op een taakstraf dan op gevangenisstraf. Hier heeft NIET het lot beslist wie een taakstraf krijgt en wie een gevangenisstraf. Hier is doelbewust geselecteerd. De conclusie trekken dat taakstraffen zorgen voor lagere recidive dan gevangenisstraffen mag je dus in dit geval absoluut niet trekken. Eerder zou je het vermoeden kunnen uitspreken dat de rechters – gezien het verschil in recidive – het op dit punt nog niet zo slecht doen.

    Rond uitschokkend vind ik dat velen daarna Lilian Helder afschoten op haar verkeerde uitleg en niet door hadden (of verzwegen?) dat haar tegenstanders haar aanvielen met een hun eigen stelling ondersteunend onderzoek (taakstraf is beter dan gevangenisstraf), dat volkomen fout was en dus absoluut niet als argument was tegen haar kon worden gebruikt.

    Bedenk dat in de wetenschap niet de meerderheid beslist en ook niet de algemene opinie. Wees gewaarschuwd dat de algemene opinie door onkunde (en/of de heersende ideologie) erg fout kan wezen, maar jou en mij wel sterk kan beïnvloeden. De affaire Buikhuizen is daar een leerzaam voorbeeld van.

  8. Harm:

    @Ronald

    Mevr. Helder stelt zonder enige onderbouwing dat een hardere aanpak zonder taakstraffen recidiven voorkomt. Dan is het terecht dat de onderzoeken zijn aangehaald waaruit zou blijken dat taakstraffen minder recidiven opleveren. Ook al legt mevr. Helder dat naast zich neer, heeft ze nog steeds uit te leggen waarom zij denkt dat het andersom is. EN DAT DOET ZE NIET!

  9. Jac:

    Stemmingmakerij van mevrouw Daemen. Slordig. We weten allemaal dat vooral in de softe sector wetenschap een lastig verhaal is. Denk maar aan mislukkingen als het nieuwe leren, onderzoeken naar gedrag zijn met een statistisch sausje overgoten. Wetenchappelijk vaak discutabel. Jammer dat mevrouw Damen nu politieke stemmingmakerij verweeft met wetenschap. Dom. Van een laag niveau.

  10. Maarten:

    Die gene die erop in gingen in de kamer wiste even min waarover ze spraken. Helder heeft gelijk, al snapt ze zelf mogelijk niet waarom

  11. HarryM:

    Eens met Ronald. Een oude uitspraak luidt: "Je hebt leugens, grote leugens en statistiek".

    Om selectiebias te voorkomen zou je bijvoorbeeld rechters die altijd alleen maar taakstraffen geven, kunnen vergelijken met rechters die in overigens vergelijkbare gevallen alleen maar vrijheidsstraffen geven, en kijken of dat invloed heeft op de recidivekans. Maar ja, zulke rechters zijn er niet in Nederland en het zou ons strafrechtsysteem ook ernstig ondermijnen.

    Ik ken het onderzoek niet in detail, maar mij lijkt het onderzoek waaraan mw. Helder twijfelt inderdaad niet vrij van "bias". Wat niet betekent dat je dan automatisch de andere richting (meer celstraffen) moet of mag kiezen, want dat is even onwetenschappelijk.

  12. Argumentatie voor beginners: appels, peren en koeien | LiesLogica:

    [...] Zie ook de wiskundemeisjes en Ype en [...]

  13. Hubert_Both, Vreeswijk:

    Wie word er nu belazerd??? Door de regering 2/3 van de celstraf.

  14. Casper:

    Grappig dat Hans van Maanen in de dezelfde krant een stukje schrijft over medisch onderzoek waarvan aangenomen mag worden dat het met de grootst mogelijke precisie wordt verricht.

    Echter blijken ze een mager zesje te scoren.

    Hoewel ik geen PVV aanhanger ben zou Lilian Helder het zomaar bij het rechte eind kunnen hebben.

    Maar, dat zou dan ze wel goed moeten onderbouwen met een ..... onderzoek.

  15. Appels en pvveren vergelijken? | Dima's Blog:

    [...] een fusie tussen de tegenpartij en het simplistisch verbond? Hier wat commentaren van het NRC, de Wiskundemeisjes en Krapuul. Deze quasi-komische voorstelling van mevrouw Mr. L.M.J.S. Helder nr. 3 op de lijst van [...]

  16. Peter:

    Vorig jaar is in Zwitserland echt onderzoek gedaan (en dus geen statistiek bedreven), en daaruit bleek inderdaad dat er geen verschil is in recidive (google op 'taakstraf vs gevangenisstraf' en open de hit van de NRC van 3 juni 2010). Dit itt de het statistisch 'onderzoek', dat 'aantoonde' dat taakgestraften veel minder recidiveerden.

    1-0 voor mevrouw Helder. Blijkbaar zijn de factoren waarmee men probeert appels en peren gelijkvormig te maken niet zo goed gekozen als de onderzoekers wel hopen....

  17. Speicus:

    Ik vind het schokkend om de onzin in de reacties van sommige mensen hier te lezen. Of ze begrijpen simpele statistiek niet, of ze moffelen wiskundige waarheden bewust weg ten dienste van hun politieke doeleinden. Die zelfverzekerdheid waarmee de grootste flauwekul hier wordt uitgedeeld vind ik heel erg.

  18. Kritische nood » Appels en peren:

    [...] nodig zijn. Daarbij ging ze voorbij aan het hele principe van statistiek en vergelijken.Op het blog Wiskundemeisjes.nl is een uitgebreid artikel te lezen over het hele principe van onderzoeken en waarom het punt van [...]

Plaats een reactie


Je kunt LaTeX gebruiken in je reactie.
Gelieve antwoorden op puzzels tussen [SPOILER] en [/SPOILER] te plaatsen.